Kwestia uprawnień przysługujących kontrolerom biletów w autobusach w okresie ostatnich kilku lat wywoływała wiele dyskusji i kontrowersji, co skutkowało także zmianami w obowiązującym prawie, których wielu z nas do dziś nie jest świadomych.
Ponad trzy lata temu, w dniu 1 marca 2011 r., weszły w życie zmiany przepisów prawa przewozowego, zgodnie z którymi upoważniony kontroler biletów, w przypadku niezapłacenia przez pasażera należności i nieokazania dokumentu tożsamości, może „ująć podróżnego i niezwłocznie oddać go w ręce Policji lub innych organów porządkowych, które mają zgodnie z przepisami prawo zatrzymania podróżnego i podjęcia czynności zmierzających do ustalenia jego tożsamości” (art. 33a).
Czym jest ujęcie podróżnego?
Wątpliwości może budzić ustalenie, jak należy rozumieć użyte w ustawie pojęcie „ująć podróżnego”. Czy kontroler biletów ma prawo użyć siły? Czy może zatrzymać pasażera bez biletu w autobusie pomimo, że chce on wysiąść na konkretnym przystanku?
Odpowiedź na te pytania nie jest jednoznaczna i w każdym przypadku będzie zależała od… zachowania pasażera. Co do zasady bowiem kontroler biletów ma prawo – tak jak każdy z nas – dokonać tzw. ujęcia obywatelskiego, to znaczy zatrzymać osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia i oddać ją niezwłocznie w ręce policji. W autobusie czy tramwaju można stać się osobą „podejrzaną o popełnienie wykroczenia” tylko w sytuacji, gdy podróżuje się bez biletu i dodatkowo:
- odmawia się zapłaty należności za przewóz i opłaty dodatkowej (pod warunkiem, że kontroler jest upoważniony do ich pobierania),
- nie okazuje się dokumentu tożsamości
- zamierza się opuścić miejsce kontroli albo miejsce wskazane przez kontrolera.
Nie ma prawa do użycia siły
Gdy wszystkie powyższe okoliczności wystąpią łącznie, kontroler biletów ma prawo dokonać ujęcia, co nie może być jednak pretekstem do bezzasadnego stosowania wobec pasażera siły fizycznej. Czym innym jest oczywiście obrona w odpowiedzi na atak ze strony pasażera, ale gdy ten zachowuje się spokojnie, kontroler nie ma prawa stosować wobec niego jakiejkolwiek przemocy. Dopuszczalne jest natomiast np. zagrodzenie drogi ucieczki, jednak zawsze stosowane środki powinny być adekwatne do sytuacji i nie powodować nieuzasadnionego naruszenia nietykalności cielesnej pasażera.
To kontroler decyduje, kiedy gapowicz opuści pojazd?
Także wyłącznie w sytuacji łącznego spełnienia powyższych przesłanek, kontroler biletów ma prawo nie zezwolić pasażerowi na opuszczenie pojazdu lub wskazać mu miejsce, w którym ma przebywać do czasu przybycia funkcjonariuszy policji. Decyzję, kiedy gapowicz opuści pojazd, co do zasady podejmuje kontroler, ale gdy pasażer nie odmawia podania swoich danych i zachowuje się spokojnie, nie ma powodów, by nie mógł wysiąść na wybranym przez siebie przystanku.
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu ddwloclawek.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz