Pomnik jest już wzniesiony, ale wciąż czeka na odsłonięcie. Komitet tłumaczy opóźnienie

Najpierw uroczystość planowano na wiosnę, później mówiło się o wrześniu. Pomnik poświęcony włocławskim ofiarom Zbrodni Katyńskiej jest już wzniesiony, ale mieszkańcy nadal czekają na jego oficjalne odsłonięcie. Zapytaliśmy Społeczny Komitet Budowy Pomnika, co zatrzymało przygotowania i kiedy można spodziewać się uroczystości.

Monument stanął na skwerze im. Lecha i Marii Kaczyńskich przy Zielonym Rynku. Upamiętnia mieszkańców Włocławka i powiatu włocławskiego zamordowanych przez NKWD w 1940 roku.

Chociaż główne elementy pomnika zamontowano w maju, obiekt nie został jeszcze oficjalnie odsłonięty. Mieszkańcy zaczęli więc pytać, co dzieje się z inwestycją i dlaczego nie podano terminu uroczystości.

Redakcja DDWłocławek zwróciła się w tej sprawie do Społecznego Komitetu Budowy Pomnika. Obszernej odpowiedzi udzielił jego przewodniczący, prof. Stanisław Kunikowski.

Wrześniowego odsłonięcia nie będzie

Z odpowiedzi Komitetu wynika, że pomnik został już wzniesiony, ale nie wszystkie prace zostały zakończone. Chodzi przede wszystkim o czynności, od których zależy końcowy odbiór techniczny obiektu.

Pomnik faktycznie został już wzniesiony, ale nie do końca zostały ukończone prace, które mają wpływ na odbiór techniczny obelisku. Tak więc planowane wcześniej na wrzesień br. odsłonięcie Pomnika niestety nie nastąpi

- wyjaśnił prof. Stanisław Kunikowski.

Nie ma jeszcze nowej daty uroczystości. Komitet uzależnia jej wyznaczenie od zakończenia wszystkich prac oraz formalnego odbioru pomnika.

Do wykonania pozostało również wygrawerowanie kolejnego nazwiska. Na pomniku ma zostać dopisana postać por. Władysława Grzywińskiego. Jak przekazał przewodniczący Komitetu, została ona zatwierdzona przez komisję Instytutu Pamięci Narodowej dopiero około dwóch miesięcy temu.

Elementy wykonane z brązu wymagają ponadto wypolerowania. Dopiero po wykonaniu tych prac oraz odbiorze technicznym będzie można przejść do końcowego etapu przygotowań.

Najpierw miała być wiosna, później wrzesień

Pierwotnie uroczyste odsłonięcie planowano na kwiecień 2026 roku, w rocznicę Zbrodni Katyńskiej. Tego terminu nie udało się dotrzymać. Kolejnym rozważanym terminem był wrzesień, ale również ten plan został odwołany.

Jedną z przyczyn przesunięcia całego harmonogramu były wydarzenia z 2025 roku. Podczas robót ziemnych przed ratuszem pracownicy natrafili na fragmenty ludzkich szczątków. Prace zostały wówczas wstrzymane, a teren zabezpieczyła policja.

Znalezisko nie było zaskakujące w kontekście historii tego miejsca. W rejonie dzisiejszego Zielonego Rynku znajdował się dawniej cmentarz. Szczątki pochodziły z wcześniejszych pochówków.

Po przeprowadzeniu niezbędnych czynności teren objęto nadzorem archeologicznym. Z placu budowy wywieziono ponad 50 metrów sześciennych ziemi, w której znajdowały się kości oraz pozostałości dawnego wyposażenia grobów. Zostały one przeniesione na cmentarz komunalny na Pińczacie.

Prace budowlane wznowiono we wrześniu 2025 roku. Rozpoczęło się wtedy wykonywanie fundamentu pod monument. Kolejny wyraźny etap mieszkańcy mogli obserwować w maju 2026 roku, gdy na skwerze rozpoczął się montaż głównych elementów pomnika.

Pomysł ma już kilka lat

Historia monumentu zaczęła się znacznie wcześniej. Społeczny Komitet Budowy Pomnika został powołany w 2018 roku. W listopadzie 2019 roku Rada Miasta Włocławek zgodziła się na ustawienie pomnika na skwerze przed ratuszem. Komitet został następnie formalnie zarejestrowany jako stowarzyszenie.

Projekt monumentu przygotował włocławski rzeźbiarz Antoni Bisaga. Jak informowaliśmy wcześniej, artysta wykonał swoją pracę bez wynagrodzenia. Dokumentację techniczno-budowlaną opracował natomiast dr inż. Józef Strzelecki, również społecznie.

Komitet odpowiadał za uzyskanie zgody miasta na lokalizację, przygotowanie projektu pomnika, dokumentację techniczną, wykonanie wykopu i stopy fundamentowej oraz rozmowy z Instytutem Pamięci Narodowej dotyczące sfinansowania naziemnej części monumentu.

W odpowiedzi przesłanej DDWłocławek prof. Kunikowski zaznaczył, że członkowie Komitetu wykonują swoje zadania społecznie i bez wynagrodzenia.

Na pomniku znajdą się nazwiska lokalnych ofiar

Monument ma przypominać o mieszkańcach Włocławka i powiatu włocławskiego zamordowanych w 1940 roku w Katyniu, Charkowie, Miednoje i Bykowni. W dotychczasowych materiałach dotyczących budowy była mowa o 118 nazwiskach umieszczonych na ścianie pamięci.

Po zatwierdzeniu przez IPN por. Władysława Grzywińskiego na pomniku ma zostać wygrawerowane jeszcze jedno nazwisko.

Komitet i Włocławskie Towarzystwo Naukowe przygotowały również książkę „Pomnik Zbrodni Katyńskiej we Włocławku. Ofiary z Włocławka i powiatu włocławskiego”. Jej autorami są Władysław Kubiak i Stanisław Kunikowski. Publikacja zawiera biogramy ofiar, opis sowieckiej zbrodni oraz historię działań podejmowanych w celu wzniesienia monumentu.

Uroczystość z wojskową oprawą

Samo odsłonięcie ma mieć rozbudowany i oficjalny charakter. Komitet zamierza zaprosić Kompanię Honorową Wojska Polskiego, przedstawicieli władz państwowych, samorządowych i kościelnych, Instytutu Pamięci Narodowej, rodziny zamordowanych oraz delegacje szkół.

Przygotowanie takiej uroczystości wymaga uzgodnienia szczegółowego scenariusza i terminów z wieloma instytucjami. Te działania będą mogły zostać sfinalizowane po zakończeniu prac przy pomniku.

Na dzień dzisiejszy trudno określić ostateczny termin odsłonięcia Pomnika

- przekazał przewodniczący Społecznego Komitetu Budowy Pomnika.

Oznacza to, że wrześniowa uroczystość nie odbędzie się, a nowa data nie została jeszcze ustalona. Pomnik pozostaje nieodsłonięty do czasu wykonania poprawek, zakończenia procedury odbiorowej i uzgodnienia programu wydarzenia.