W samym sercu Warszawy, we wnętrzu jednego z najbardziej rozpoznawalnych budynków w Polsce, znajduje się coś, co ma bardzo mocny związek z Włocławkiem. Radosław Nakonowski z Lampa LOFT pokazał niezwykłą realizację sprzed ponad 70 lat. Jej rozmiar i historia mogą naprawdę zaskoczyć.
Radosław Nakonowski, twórca Lampa LOFT, zajmuje się odnawianiem i kolekcjonowaniem przede wszystkim starego oświetlenia. Jego pracownia działa we Włocławku, ale jego działalność od dawna wykracza poza sam warsztat. Nakonowski prowadzi popularne profile Lampa LOFT w mediach społecznościowych, gdzie pokazuje niezwykłe lampy, targi staroci i historie związane z polskim wzornictwem. Na YouTube jego kanał przekroczył już 120 tys. subskrybentów, a dużą społeczność zgromadził również na Facebooku i Instagramie.
Tym razem zabrał swoich obserwatorów do Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. W prawym skrzydle budynku, gdzie mieści się Teatr Studio, uwagę przyciągają ogromne ceramiczne konstrukcje zawieszone na klatce schodowej.
Pokażę wam coś, co znajduje się w tym budynku. Będziecie bardzo zaskoczeni. W prawym skrzydle Pałacu Kultury i Nauki, gdzie mieści się Teatr Studio, nie spodziewałbym się znaleźć czegoś takiego
- mówi Radosław Nakonowski.
Jak wyjaśnia Nakonowski, chodzi o monumentalne żyrandole wykonane z włocławskiego fajansu. Jeden z nich osiąga około 12 metrów długości. Na klatce schodowej znajdują się dwa takie obiekty.
Informację o 12-metrowym żyrandolu potwierdza również pracownia rodziny Grześkiewiczów. To właśnie Helena i Lech Grześkiewiczowie odpowiadali za projekt niezwykłego oświetlenia. Ich ceramiczne żyrandole powstawały w okresie współpracy z fabryką fajansu we Włocławku.
To największy fajansowy żyrandol wyprodukowany we Włocławku. Ten kolos ma dwanaście metrów długości i nie jest tu sam
- zwraca uwagę twórca Lampa LOFT.
Za niezwykłymi konstrukcjami stoi małżeństwo artystów Heleny i Lecha Grześkiewiczów. Oboje byli związani z ceramiką i malarstwem monumentalnym. Pod koniec lat 40. rozpoczęli eksperymenty w zakładach fajansu we Włocławku, a w kolejnych latach realizowali tam własne projekty ceramiczne.
Żyrandole należały do najbardziej spektakularnych efektów tej współpracy. W latach 50. monumentalne ceramiczne oświetlenie wykonywano m.in. dla Pałacu Kultury i Nauki oraz warszawskich obiektów kulturalnych. Z czasem mniejsze wersje projektów Grześkiewiczów weszły także do szerszej produkcji we włocławskich zakładach.
Do dziś jeden z projektów Grześkiewiczów można oglądać również we Włocławku. W zbiorach Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej znajduje się około trzymetrowy żyrandol typu „Gdynia”, zaprojektowany przez małżeństwo około 1956 roku i wykonany we włocławskich Zakładach Fajansu.
Warszawskie żyrandole robią wrażenie nie tylko rozmiarem. Konstrukcja nie jest jedną wielką ceramiczną formą. Składa się z wielu osobno wykonywanych elementów fajansowych, które połączono w ogromną całość.
Nakonowski zwraca szczególną uwagę na złocenia. To właśnie one sprawiają, że światło odbija się od ceramicznych powierzchni i nadaje całej konstrukcji charakterystyczny wygląd.
Aż trudno uwierzyć, że to wszystko jest wykonane z fajansu. Nie są to pojedyncze, masywne bryły, tylko setki ceramicznych elementów, które trzeba było precyzyjnie uformować, wypalić i połączyć w jedną bardzo ciężką całość
- opisuje.
Jak tłumaczy, elementy przechodziły przez proces wypalania dwukrotnie. Najpierw miały być wypalane na biskwit w temperaturze około 1100 stopni Celsjusza. Po wykonaniu złocenia ponownie trafiały do pieca, tym razem przy temperaturze około 900 stopni.
Z żyrandolami wiąże się również historia, która od lat funkcjonuje w rodzinie Grześkiewiczów. Według tej opowieści monumentalne ceramiczne konstrukcje miały zrobić ogromne wrażenie na Nikicie Chruszczowie podczas jego wizyty w Warszawie.
@lampaloft Co znajduje się na klatce schodowej Teatru Studio w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie? 12 metrów Fajansu Włocławskiego. Żyrandole zaprojektowane przez Helenę i Lecha Grześkiewiczów. #lampy #warszawa #pkin #vintage #fajans ♬ oryginalny dźwięk - Lampa LOFT
Historia mówi, że radziecki przywódca miał następnie, bez zgody Lecha Grześkiewicza, polecić rozpoczęcie produkcji podobnych żyrandoli w Związku Radzieckim. Tę wersję przytacza również pracownia rodziny artystów. Nie jest to jednak informacja potwierdzona niezależnymi dokumentami, dlatego należy ją traktować jako rodzinną anegdotę.
Dzisiaj monumentalne żyrandole są ciekawym śladem historii włocławskiego przemysłu ceramicznego. Pokazują również zupełnie inne oblicze fajansu niż to, które znamy z domowych talerzy, mis czy wazonów.
W tym przypadku włocławska ceramika stała się elementem architektury jednego z najbardziej rozpoznawalnych budynków w kraju.
Włocławski fajans kojarzymy najczęściej z wazonami, talerzami i niewielkimi przedmiotami, a tutaj mamy go w zupełnie innej skali. Patrząc na nie dzisiaj, trudno uwierzyć, że powstały ponad siedemdziesiąt lat temu
- podsumowuje Radosław Nakonowski.
To jedna z tych historii, które pokazują, że ślady Włocławka można znaleźć w miejscach, z którymi na pierwszy rzut oka trudno byłoby połączyć nasze miasto.
Nagranie Radosława Nakonowskiego przypomina też, że lokalne wzornictwo ma znacznie bogatszą historię, niż mogą sugerować najbardziej znane fajansowe talerze czy wazony. I właśnie takie odkrycia pozwalają spojrzeć na nie z zupełnie innej strony.
0
0
0
0
0
0
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu ddwloclawek.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz
