1945. Tak wprowadzano we Włocławku władzę ludową

Ucieczka Niemców w styczniu 1945 roku zapoczątkowała nowy okres w historii Włocławka. Już w pierwszych godzinach wolności władzę przejęli zwolennicy nowego systemu z PPR i PPS.

Zorganizowane grupy Niemców opuściły Włocławek w nocy z 19 na 20 stycznia 1945 roku. Jednym z ostatnich akcentów okupacji hitlerowskiej było wysadzenie mostu stalowego na Wiśle. Miało to uniemożliwić Armii Czerwonej i jednostkom Ludowego Wojska Polskiego szybki pościg za uciekinierami.

Czytaj też: Do kogo strzelano z wieży kościoła?

Z chwilą wejścia do miasta pierwszych oddziałów, jedną z najważniejszych spraw było powołanie władz, które miały zaprowadzić porządek w mieście. Równocześnie swoją działalność rozpoczęła radziecka komendantura wojenna, której podporządkować się miały wszelkie polskie władze administracyjne, porządkowe i polityczne. Stanowiły one najwyższą władzę w tzw. „strefie przyfrontowej”. Jakakolwiek forma sprawowania władzy, musiała więc być uznana przez dowództwo radzieckie. Władzę wojskową w mieście objął major Stklianin, który w odezwie do mieszkańców miasta napisał:

„Podaję do wiadomości mieszkańców miasta Włocławka, że z dniem dzisiejszym z rozkazu Dowództwa Czerwonej Armii objąłem stanowisko naczelnika Garnizonu m. Włocławka i przystąpiłem do pełnienia swych obowiązków. Miejscowe społeczeństwo obowiązane jest stosować się do wszystkich moich rozkazów i zarządzeń, współdziałać i okazywać wszelką pomoc komendantowi miasta celem zaprowadzenia ładu, porządku i spokoju. Komendantem miasta wyznaczam kapitana Blinowa U. A.”.

Zanim do miasta przybyła specjalna grupa operacyjna Polskiej Partii Robotniczej, której celem było zainstalowanie władzy ludowej, rano w dniu 20 stycznia powstały we Włocławku samorzutne organy władzy. Komitet Obywatelski, wyłoniony został na zebraniu, do którego doszło o godz. 7.00 w w sali kina przy Cygance. W jego skład weszli głównie przedstawiciele środowisk przemysłowych, kupieckich i naukowych.

O godz. 7.30 doszło do spotkania Rady Robotniczej, złożonej głównie z działaczy Polskiej Partii Robotniczej z okresu okupacji. To oni będą później pełnili ważne funkcje w życiu politycznym Włocławka.

Obie grupy spotkały się o godz. 10.00 w ratuszu. Po dyskusji podjęto decyzję o połączeniu KO i RR, powołując tym samym „Radę Robotniczą i Tymczasowy Komitet Wykonawczy m. Włocławka”. Wyłoniono także pierwszy tymczasowy Zarząd Miejski. Tymczasowym prezydentem miasta został przedwojenny działacz społeczny Teofil Hajdo, reprezentujący Stronnictwo Demokratyczne. Na jego zastępcę wybrano Rocha Marczewskiego z PPR. Nowo powołane organy miały za zadanie utrzymanie ładu i porządku w mieście a także zadbanie o aprowizację miasta. Postanowiono również delegować Franciszka Redo do naczelnika garnizonu, z prośbą o pomoc dla milicji z powodu "powszechnej anarchii i rabunków panujących w mieście". Jednocześnie wydano szereg pełnomocnictw i upoważnień, do objęcia poszczególnych sklepów i fabryk w mieście.

Czytaj też: Wiesz, kto zniszczył pomnik na cmentarzu?

„Rada Robotnicza i Tymczasowy Komitet Wykonawczy m. Włocławka” przetrwała do 23 stycznia. Na zorganizowanej tego dnia konferencji gościł major (wg innych danych w randze kapitana) Michał Jekiel, który według najnowszych ustaleń historyków był agentem NKWD. Mówca przedstawił cele rad narodowych, wychwalał przyjaźń Ludowego Wojska Polskiego z Armią Czerwoną i zachęcił samorządowców z Włocławka do dalszej pracy na rzecz miasta. Zaproponował również powołanie tymczasowej Miejskiej Rady Narodowej, co w świetle dokumentów przechowywanych we włocławskim archiwum, spotkało się z aprobatą zebranych.

W tej formie organ funkcjonował do 8 lutego, gdy przekształcono go w Miejską Radę Narodową. Rada w tym kształcie mogła już w pełni realizować cele nowego systemu politycznego, jaki nastał w Polsce.