Miejscy radni we Włocławku jednogłośnie przyjęli uchwałę: rok 2026 będzie we w naszym mieście rokiem Rokiem Tadeusza Reichsteina. To nazwisko znają naukowcy na świecie - a wciąż nie zna go wielu włocławian.

Na wtorkowej (30 grudnia) sesji Rady Miasta Włocławek przyjęto uchwałę ustanawiającą rok 2026 na terenie miasta Rokiem Tadeusza Reichsteina. Z 19 oddanych głosów wszystkie były „za”, nikt nie zagłosował przeciw ani nie wstrzymał się od głosu, jeden radny nie oddał głosu, troje było nieobecnych.

Uchwała wchodząca w życie z dniem podjęcia, wskazuje rok ku pamięci człowieka, który – dosłownie – wydłużył życie milionów ludzi.

Kim był Tadeusz Reichstein – włocławianin, którego zna świat

Urodził się we Włocławku 20 lipca 1897 roku, w rodzinie polskich Żydów od pokoleń osiadłych na Kujawach. Nadano mu imię Tadeusz – po Kościuszce – aby podkreślić polską tożsamość dziecka. Włocławek tamtych lat, pod zaborem rosyjskim, był miejscem narastających nastrojów antysemickich. Ojciec – Izrael Reichstein, inżynier chemik – podjął decyzję o emigracji i z rodziną przeniósł się do Zurychu, gdy chłopiec miał osiem lat.

Tam jednak fundamenty z Kujaw pozostały. Z dokumentów i korespondencji wynika, że przez całe życie czuł się związany z polskością – pisał po polsku, w domu utrzymywał polskie tradycje, a miejsca z młodości wskazywał jako ważne w jego tożsamości.

Droga na szczyt nauki – synteza witaminy C i Nagroda Nobla

Zdobył tytuł inżyniera chemika w Politechnice Federalnej w Zurychu, doktorat obronił w 1922 roku. Najpierw zajmował się chemią substancji aromatycznych – badając składniki odpowiedzialne za aromat kawy – gdzie zyskał renomę jednego z najwybitniejszych chemików organicznych.

W latach 30. zainteresował się badaniami nad witaminą C prowadzonymi przez Alberta Szent-Györgyiego. To właśnie praca Reichsteina – opracowanie metody syntezy kwasu L-askorbinowego – sprawiła, że witaminę C zaczęto produkować masowo, tanio i dostępnie.

Nie był to jednak jego największy przełom. W 1947 roku, razem z zespołem badawczym kierowanym przez prof. Edwarda Kendalla, wyizolował i zidentyfikował hormon nadnerczy – kortyzon. To osiągnięcie zapoczątkowało rewolucję w leczeniu chorób reumatycznych.

W 1950 roku – za badania nad kortyzonem – otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.

729 prac, 150 doktorów, dziewięć doktoratów honoris causa

Był nie tylko odkrywcą – był także mentorem. Wypromował około 150 doktorów, opublikował 729 prac naukowych. Wśród jego uczniów – wielu Polaków. Miał też realny wpływ na politykę medyczną – jego badania doprowadziły do stworzenia terapii stosowanych do dziś przy chorobach zapalnych i autoimmunologicznych.

Włocławek pamięta

Mimo emigracji – jego nazwisko wróciło nad Wisłę. Tadeusz Reichstein jest Honorowym Obywatelem Miasta Włocławek (nadanie uchwałą w 1994 r.). W 2005 roku Włocławskie Towarzystwo Naukowe uhonorowało go członkostwem honorowym. Materialnym znakiem pamięci jest tablica przy Placu Wolności 20 – na kamienicy, w której przyszedł na świat.

W treści dokumentu radni napisali m.in., że „składają hołd wielkiemu Człowiekowi, dzięki któremu uratowano bądź przedłużono życie milionom ludzi”. Rok ma stać się przestrzenią edukacji, popularyzacji nauki, organizacji wydarzeń, wystaw, lekcji i spotkań związanych z historią i dziedzictwem noblisty.

30. rocznica śmierci noblisty z w Włocławka

Tadeusz Reichstein zmarł w Bazylei 1 lipca 1996 r., w wieku 99 lat, pochowany został na cmentarzu żydowskim obok żony. Rok 2026 przypadnie na 30. rocznicę jego śmierci – i stanie się rokiem, w którym miasto ma prawo odpowiedzieć sobie: czy pamięć o naukowcu urodzonym we Włocławku jest żywa, czy trzeba ją dopiero zbudować.