materiały partnera
Uderzenie podczas uprawiania sportu, przytrzaśnięcie dłoni drzwiami czy niefortunny upadek mogą doprowadzić do bolesnego urazu palca. W zależności od rodzaju uszkodzenia konieczne bywa ograniczenie jego ruchomości, a odpowiednio dobrana szyna na palec pomaga utrzymać właściwe ustawienie stawów i chronić uszkodzone struktury podczas gojenia. Nie każdy uraz wymaga jednak takiego samego unieruchomienia. Sprawdź, czym różnią się poszczególne rodzaje szyn, kiedy stosuje się aparat Stacka i jak dobrać stabilizator do konkretnych potrzeb.
Palce uczestniczą niemal we wszystkich czynnościach wymagających precyzji i siły chwytu. Ich sprawność zależy od współpracy drobnych kości, więzadeł, ścięgien oraz stawów. Nawet pozornie niewielki uraz może więc utrudniać pisanie, korzystanie z telefonu czy chwytanie przedmiotów.
Orteza na palec u ręki może być stosowana wtedy, gdy określone struktury wymagają ochrony przed nadmiernym ruchem lub ponownym uszkodzeniem.
Do najczęstszych wskazań należą:
Warto pamiętać, że ból, obrzęk i ograniczenie ruchomości nie pozwalają samodzielnie odróżnić stłuczenia od złamania czy poważniejszego uszkodzenia więzadeł. Dlatego po urazie decyzja o rodzaju unieruchomienia powinna wynikać z rozpoznania.
Każdy palec, poza kciukiem, składa się z trzech paliczków połączonych stawami. Ich budowa umożliwia wykonywanie precyzyjnych ruchów, ale sprawia też, że różne urazy wymagają odmiennego sposobu stabilizacji.
Wyróżnia się:
W zależności od miejsca urazu może być konieczne unieruchomienie jednego lub kilku stawów.
Przykładowo przy uszkodzeniu końcowego odcinka ścięgna prostownika często stabilizuje się wyłącznie staw DIP. Z kolei niektóre złamania bliższych paliczków wymagają zastosowania konstrukcji obejmującej większą część palca, a czasem także dłoni.
Celem stabilizacji nie jest więc maksymalne ograniczenie wszystkich ruchów, lecz ochrona tych struktur, które rzeczywiście tego wymagają. Pozostawienie możliwości bezpiecznego poruszania zdrowymi stawami może zmniejszać ryzyko sztywności.
Dostępne stabilizatory różnią się budową, sztywnością, długością i sposobem mocowania. Poszczególne konstrukcje nie są uniwersalne – ich przeznaczenie wynika przede wszystkim z rodzaju urazu.
W ofercie Orteo można znaleźć różne rozwiązania służące stabilizacji palców, w tym aparaty Stacka i aluminiowe szyny Zimmera. Przed wyborem warto porównać konstrukcje w kategorii https://www.orteo.pl/ortezy-na-palec, a następnie dopasować produkt do zaleceń dotyczących konkretnego urazu.
Aparat Stacka to niewielka orteza zakładana na końcową część palca. Jej zadaniem jest utrzymywanie stawu międzypaliczkowego dalszego w wyproście lub odpowiednim ustawieniu zaleconym przez specjalistę.
Tego typu stabilizatory stosuje się przede wszystkim przy tzw. palcu młotkowatym (mallet finger), czyli urazie mechanizmu prostującego końcowy paliczek.
Charakterystyczne cechy aparatu Stacka to:
Przy leczeniu palca młotkowatego niezwykle ważne jest utrzymanie zaleconej pozycji również podczas czynności higienicznych. Przypadkowe zgięcie uszkodzonego stawu może zakłócić gojenie.
Szyny Zimmera to stabilizatory wykonane zazwyczaj z odpowiednio wyprofilowanego aluminium z miękką warstwą ochronną od strony skóry.
Mogą występować w kilku długościach i wariantach konstrukcyjnych. Część modeli ma dodatkowe paski mocujące, które ułatwiają utrzymanie szyny w odpowiednim położeniu.
Najważniejszą cechą szyny Zimmera jest możliwość mechanicznego ograniczenia ruchu wybranego odcinka palca.
Stosuje się ją w określonych przypadkach urazów paliczków, uszkodzeń tkanek miękkich i podczas wybranych etapów rehabilitacji.
Należy jednak pamiętać, że formowanie aluminiowego elementu do odpowiedniego ustawienia palca, zwłaszcza po złamaniu, powinno odbywać się zgodnie z zaleceniami specjalisty.
Przy bardziej złożonych urazach niewielka szyna zakładana na jeden palec może nie zapewniać wystarczającej stabilizacji.
Wówczas stosuje się rozbudowane ortezy dłoniowo-palcowe, które obejmują jeden lub kilka palców, a czasami również śródręcze i nadgarstek.
Takie konstrukcje pozwalają kontrolować ustawienie większej liczby stawów. Mogą być wykorzystywane przy wybranych złamaniach, po operacjach lub w leczeniu poważniejszych urazów tkanek miękkich.
Nie każda metoda stabilizacji wymaga sztywnej szyny. Przy niektórych skręceniach i stabilnych złamaniach lekarz może zalecić tzw. buddy taping, czyli połączenie uszkodzonego palca z sąsiednim, zdrowym palcem.
Zdrowy palec pełni wtedy funkcję dodatkowego podparcia. Rozwiązanie pozwala zachować pewien zakres ruchu, jednocześnie ograniczając niepożądane obciążenia boczne.
Nie jest to jednak metoda odpowiednia przy każdym urazie. W przypadku niestabilnych złamań, deformacji czy określonych uszkodzeń ścięgien konieczny może być inny rodzaj unieruchomienia.
Złamania kości palców różnią się lokalizacją, przebiegiem szczeliny złamania, stopniem przemieszczenia odłamów i stabilnością.
Szyna na złamany palec może być wystarczającą formą unieruchomienia przy wybranych stabilnych złamaniach, ale dopiero po odpowiedniej diagnostyce.
Lekarz ocenia przede wszystkim:
W wielu przypadkach konieczne jest wykonanie zdjęcia RTG. Jeżeli złamanie jest niestabilne lub odłamy są istotnie przemieszczone, leczenie może wymagać nastawienia, odpowiedniego opatrunku unieruchamiającego, a czasem zabiegu operacyjnego.
Nie należy samodzielnie prostować zdeformowanego palca ani zastępować zaleconego gipsu przypadkowo dobraną ortezą.
Niewłaściwe ustawienie kości podczas gojenia może skutkować ograniczeniem ruchomości, deformacją i pogorszeniem funkcji całej dłoni.
Palec młotkowaty powstaje najczęściej w wyniku nagłego zgięcia końcówki wyprostowanego palca, np. po uderzeniu piłką.
Dochodzi wówczas do uszkodzenia ścięgna prostownika w okolicy końcowego paliczka. Niekiedy razem ze ścięgnem odrywa się niewielki fragment kości.
Typowym objawem jest opadanie końcówki palca i brak możliwości samodzielnego jej wyprostowania. Palec można niekiedy wyprostować drugą ręką, ale nie utrzymuje on prawidłowej pozycji bez podparcia.
W leczeniu zachowawczym stosuje się odpowiednio dobraną szynę utrzymującą końcowy staw w wyproście. Zależnie od rodzaju urazu unieruchomienie może trwać około 6-8 tygodni, po czym bywa zalecane dalsze noszenie szyny w określonych sytuacjach.
W tym przypadku obowiązuje szczególnie ważna zasada: uszkodzony staw nie powinien zginać się podczas okresu ciągłej stabilizacji, również przy zdejmowaniu szyny do higieny.
Sposób pielęgnacji i ewentualnego zdejmowania aparatu powinien zostać wcześniej dokładnie omówiony z osobą prowadzącą leczenie.
Dobór stabilizatora powinien uwzględniać nie tylko rozmiar palca, lecz przede wszystkim miejsce urazu i wymagany zakres ograniczenia ruchomości.
Podczas porównywania produktów zwróć uwagę na następujące elementy:
Przy złamaniach, zwichnięciach i uszkodzeniach ścięgien decyzję o rodzaju unieruchomienia powinien podejmować specjalista.
Dobrze dobrana szyna powinna utrzymywać właściwe ustawienie palca i nie powodować nadmiernego ucisku.
Przy użytkowaniu stabilizatora warto przestrzegać kilku zasad:
Warto również pamiętać, że obrzęk po urazie może się zmieniać. Stabilizator, który początkowo był dobrze dopasowany, po pewnym czasie może wymagać ponownej oceny.
Czas stosowania usztywnienia zależy od rodzaju i ciężkości uszkodzenia, wieku pacjenta oraz przebiegu gojenia.
W przypadku niektórych stabilnych złamań wystarcza kilka tygodni unieruchomienia, chociaż całkowite gojenie kości i odzyskiwanie sprawności może trwać dłużej. Przy urazach ścięgien, takich jak palec młotkowaty, wymagany bywa dłuższy okres nieprzerwanej stabilizacji.
Nie należy samodzielnie wydłużać ani skracać czasu noszenia ortezy.
Zbyt wczesne zakończenie unieruchomienia może prowadzić do ponownego uszkodzenia gojących się struktur. Z kolei niepotrzebnie długie ograniczenie ruchu sprzyja sztywności stawów i osłabieniu funkcji dłoni.
Dlatego decyzję o zakończeniu stabilizacji należy powiązać z oceną gojenia oraz zaleceniami dotyczącymi stopniowego powrotu do ruchu.
Niektóre uszkodzenia dłoni wymagają szybkiej diagnostyki i nie powinny być leczone wyłącznie poprzez samodzielne założenie szyny.
Pilnie zgłoś się po pomoc medyczną, jeśli:
Do czasu uzyskania pomocy warto ograniczyć ruch uszkodzonego palca, unieść dłoń i usunąć pierścionki, zanim obrzęk się powiększy.
Można również stosować zimny okład przez tkaninę, jeśli nie ma przeciwwskazań. Nie należy natomiast nastawiać palca ani zmuszać go do ruchu.
Po kilku tygodniach unieruchomienia palec może być sztywny, a zakres jego ruchu mniejszy niż przed urazem. Stopniowe odzyskiwanie sprawności jest zatem istotnym elementem rehabilitacji.
W zależności od rodzaju uszkodzenia specjalista może zalecić:
Ćwiczenia należy rozpoczynać dopiero wtedy, gdy pozwala na to etap gojenia. Ma to szczególne znaczenie przy uszkodzeniach ścięgien, po operacjach i przy złamaniach wymagających ścisłego unieruchomienia.
Wczesne, niekontrolowane obciążanie może pogorszyć wynik leczenia, dlatego plan usprawniania powinien być dostosowany do konkretnego urazu.
Szyna ortopedyczna może być ważnym elementem leczenia urazów palców, ale jej skuteczność zależy od właściwego dobrania konstrukcji do miejsca i rodzaju uszkodzenia. Aparaty Stacka, szyny Zimmera oraz bardziej rozbudowane ortezy dłoniowo-palcowe zapewniają różne zakresy unieruchomienia i nie powinny być stosowane zamiennie bez odpowiednich wskazań.
Najważniejsze jest prawidłowe rozpoznanie urazu, dopasowanie stabilizatora i przestrzeganie zaleconego czasu noszenia. W połączeniu z odpowiednią rehabilitacją pozwala to zadbać o bezpieczne gojenie i stopniowy powrót do sprawności dłoni.
Szukasz stabilizatora dopasowanego do zaleceń specjalisty? Sprawdź szyny i ortezy na palce dostępne w Orteo. Porównaj ich konstrukcję, sposób mocowania oraz przeznaczenie, aby wybrać odpowiedni model.
