materiały partnera
Najem okazjonalny to umowa najmu lokalu mieszkalnego na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat. Zawrzeć ją może wynajmujący, który jest osobą fizyczną i nie wynajmuje lokali w ramach działalności gospodarczej. Do umowy dołącza się trzy załączniki, w tym akt notarialny najemcy, a całość trzeba zgłosić do urzędu skarbowego w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu. Stan prawny na 19.10.2026.
Powód jest jeden: przy zgłoszonym najmie okazjonalnym opróżnienie lokalu po zakończeniu umowy opiera się na akcie notarialnym najemcy, a nie na wyroku o eksmisję. Działa to jednak tylko wtedy, gdy dopełnisz formalności. Przy zwykłym najmie sąd z urzędu bada, czy najemcy przysługuje lokal socjalny, a wyroków nie wykonuje się od 1 listopada do 31 marca, jeśli nie wskazano lokalu do przekwaterowania.
Tabela zbiera różnice, które właściciel odczuje w praktyce, przy najmie całego lokalu mieszkalnego przez osobę fizyczną.
| Temat | Najem zwykły | Najem okazjonalny (po zgłoszeniu do US) |
| Czas umowy | oznaczony lub nieoznaczony | oznaczony, najwyżej 10 lat |
| Kaucja | do 12-krotności czynszu | do 6-krotności czynszu |
| Podwyżka czynszu | według trybu z ustawy | tylko według warunków z umowy |
| Opłaty obok czynszu | tylko niezależne od właściciela | także inne, jeśli umowa tak stanowi |
| Opróżnienie lokalu | wyrok sądu, badanie lokalu socjalnego | akt notarialny najemcy i klauzula wykonalności |
| Zakaz eksmisji zimą | 1 listopada do 31 marca, gdy nie wskazano lokalu | nie dotyczy |
| Ustawowy protokół | obowiązkowy przed wydaniem lokalu | brak ustawowego obowiązku |
Pierwszym dokumentem jest umowa najmu okazjonalnego zawarta pod rygorem nieważności w formie pisemnej. Znaczy to podpis własnoręczny na papierze albo kwalifikowany podpis elektroniczny, a podpis „kliknięty” w zwykłym serwisie nie wystarcza.
Umowa musi być terminowa. Strony mogą wpisać w niej wypadki wypowiedzenia, na przykład zaległość w czynszu za trzy pełne okresy płatności, po pisemnym uprzedzeniu i miesięcznym terminie dodatkowym. Podwyżka czynszu jest możliwa tylko na zasadach opisanych w umowie.
Ustawa wymienia trzy załączniki:
2.oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego, w którym poddaje się egzekucji i zobowiązuje do opróżnienia lokalu,
3.wskazanie przez najemcę innego lokalu, w którym będzie mógł zamieszkać,
4.pisemna zgoda właściciela tego lokalu na zamieszkanie najemcy, z podpisem poświadczonym notarialnie na żądanie wynajmującego.
Zgoda właściciela lokalu wskazanego nie wymaga aktu notarialnego. Za akt najemcy notariusz może wziąć najwyżej 1/10 minimalnego wynagrodzenia: w 2026 roku to 480,60 zł netto, a od 1 stycznia 2027 roku 495 zł netto. Do tego zwykle dochodzi VAT i opłata za wypisy. To górna granica, więc notariusz może policzyć mniej. Przepisy nie mówią, kto płaci, dlatego strony ustalają to między sobą.
Kolejność ma znaczenie: klucze przekaż dopiero po otrzymaniu kompletu załączników.
W najmie okazjonalnym ustawowy obowiązek protokołu nie działa, bo przepis o nim nie dotyczy tego rodzaju najmu. Działa domniemanie z Kodeksu cywilnego, że lokal wydano w stanie dobrym. Dlatego protokół zdawczo-odbiorczy ze zdjęciami i stanem liczników to dla obu stron bardzo ważny dowód.
Za normalne zużycie najemca nie odpowiada. Spór o to, co jest zużyciem, a co szkodą, rozstrzyga porównanie z protokołem z dnia wydania. Kaucja wynosi najwyżej sześciokrotność miesięcznego czynszu, wraca w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu i jest waloryzowana.
Kaucja nie może przekraczać sześciokrotności miesięcznego czynszu, liczonej od stawki z dnia zawarcia umowy. Limit liczy się od czynszu, więc bezpieczniej nie wliczać do niego opłat za media. Nadwyżka ponad limit jest uznawana za nieważną.
Obok czynszu właściciel pobiera w najmie okazjonalnym opłaty niezależne od siebie, chyba że umowa stanowi inaczej. Dlatego wpisz wprost zapis o opłatach dla wspólnoty lub spółdzielni. Czynsz możesz podnieść tylko tak, jak przewidziano w umowie. Bez takiego zapisu kwota nie rośnie do końca najmu.
Zgłoszenie składasz do urzędu właściwego dla Twojego miejsca zamieszkania, nie dla położenia mieszkania. Termin to 14 dni od rozpoczęcia najmu, a nie od podpisania umowy. Bezpieczniej liczyć od wcześniejszej z dat: początku najmu w umowie albo przekazania kluczy. Złóż zgłoszenie kilka dni przed terminem, najlepiej elektronicznie.
Bez zgłoszenia umowa działa jak zwykły najem: eksmisja tylko wyrokiem sądu, z oceną prawa do lokalu socjalnego. Ustawa nie przewiduje naprawienia spóźnienia, więc termin traktuj jako nieprzekraczalny. Przy zawarciu umowy przekaż też najemcy kopię świadectwa charakterystyki energetycznej, bo ten obowiązek dotyczy każdego najmu.
Umowa wygasa z upływem czasu, na jaki ją zawarto, albo kończy się po okresie wypowiedzenia. Jeśli najemca oddaje klucze, kończysz sprawę protokołem zwrotu, rozliczeniem liczników i kaucji. Kaucję zwracasz w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu należności.
Jeśli najemca nie wychodzi, procedura ma kilka kroków:
5.Doręczasz mu pisemne żądanie opróżnienia lokalu z urzędowo poświadczonym podpisem.
6.W żądaniu wskazujesz strony, umowę, przyczynę jej ustania i termin opróżnienia nie krótszy niż 7 dni od doręczenia.
7.Po bezskutecznym upływie terminu składasz do sądu wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu najemcy.
8.Do wniosku dołączasz żądanie z dowodem doręczenia lub wysłania listem poleconym, dokument potwierdzający Twój tytuł do lokalu i potwierdzenie zgłoszenia do urzędu skarbowego.
9.Dalej egzekucję prowadzi komornik.
Siedem dni to najkrótszy termin w żądaniu, a nie czas całej procedury. Ile trwa postępowanie w sądzie i u komornika, zależy od konkretnej sprawy. Osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego płaci co miesiąc odszkodowanie w wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby uzyskać.
Wtedy ma 21 dni od dowiedzenia się o tym na wskazanie nowego lokalu i przedstawienie zgody jego właściciela. Jeśli tego nie zrobi, wynajmujący może wypowiedzieć umowę na piśmie z co najmniej 7-dniowym okresem wypowiedzenia. Lokal wskazany w załączniku to realna część zabezpieczenia, a nie formalność.
Zgłoszenie liczone od podpisu. Termin 14 dni biegnie od rozpoczęcia najmu, a nie od dnia podpisania umowy.
Zgłoszenie do złego urzędu. Właściwy jest urząd według miejsca zamieszkania właściciela, a nie położenia mieszkania.
Akt notarialny wymagany od właściciela drugiego lokalu. Dla jego zgody wystarczy pisemne oświadczenie, a podpis poświadcza notariusz na Twoje żądanie.
Kaucja ponad limit. Więcej niż sześć czynszów to zapis nieważny w tej części.
Brak protokołu. Ustawa go w tym najmie nie wymaga, ale to Ty będziesz potem dowodził, w jakim stanie wydałeś lokal.
Certyfikatomat (certyfikatomat.pl) to serwis online z dokumentami do nieruchomości. Umowę najmu dla wynajmującego przygotujesz online jako projekt umowy z objaśnieniami ogólnymi, składany z wzorca klauzul na podstawie odpowiedzi w formularzu. Najem zwykły kosztuje 89 zł, okazjonalny 139 zł, a paczka obejmuje protokół, checklistę z datami i wzory pism dla urzędu skarbowego. Usługa dotyczy najmu całego lokalu mieszkalnego przez osobę fizyczną. Nie sporządza aktu notarialnego i nie zgłasza umowy do urzędu skarbowego za klienta. Świadectwo energetyczne mieszkania kosztuje tam 149 zł.
Ten tekst opisuje przepisy ogólnie i nie ocenia konkretnej sytuacji. W Sejmie jest projekt zmian ustawy o ochronie praw lokatorów (druk 2447), na razie nieuchwalony.
Na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat. Umowy na czas nieoznaczony albo dłuższej niż 10 lat nie da się zawrzeć jako najmu okazjonalnego. Przed przedłużeniem umowy sprawdź, czy akt najemcy obejmuje przedłużenie, bo jeśli nie, potrzebny jest nowy akt.
Nie. Wystarczy pisemne oświadczenie. Podpis poświadcza notariusz tylko wtedy, gdy zażąda tego wynajmujący. Akt notarialny dotyczy wyłącznie oświadczenia najemcy o poddaniu się egzekucji.
Bez zgłoszenia nie stosuje się przepisów o opłatach i podwyżkach według umowy ani procedury opróżnienia lokalu z aktu notarialnego. Ustawa nie przewiduje przywrócenia terminu, dlatego zgłoś najem z zapasem.
Tak. Zwracasz ją w kwocie zwaloryzowanej: czynsz z dnia zwrotu pomnożony przez krotność przyjętą przy pobraniu, nie mniej niż kaucja pobrana. Kaucja nie może przekraczać sześciokrotności miesięcznego czynszu.
Nie. Umowa musi być zawarta na czas oznaczony, najwyżej na 10 lat. Gdy chcesz mieć umowę bezterminową albo dłuższą, możesz zawrzeć zwykły najem, ale wtedy nie skorzystasz z procedury opróżnienia lokalu na podstawie aktu notarialnego najemcy.
Przepisy tego nie rozstrzygają, więc kwestię ustalają strony umowy. Najlepiej zapisać to w umowie, zanim ktokolwiek umówi się z notariuszem.