Fajans to kawał historii Włocławka. 29 sierpnia odbędzie się III Piknik Fajansowy

Dla jednych to talerz, który od kilkudziesięciu lat stoi w rodzinnym kredensie. Dla innych wspomnienie mamy lub babci pracującej przy jego produkcji, pierwsza zdobycz na targu staroci albo początek wielkiej kolekcjonerskiej pasji. We Włocławku fajans od pokoleń jest czymś więcej niż ceramiką. W sobotę, 29 sierpnia, ta historia ponownie ożyje przy ul. Starodębskiej. Przed nami III Piknik Fajansowy.

Są rzeczy, których Włocławkowi nie trzeba przedstawiać. Jedną z nich jest fajans.

Charakterystyczne kwiaty, kobaltowe (i nie tylko) wzory, talerze, wazony i dzbanki (i nie tylko) przez dziesięciolecia stały się jednym z symboli miasta. Historia włocławskiego fajansu miała swoje lepsze i trudniejsze momenty, ale jedno się nie zmieniło - wciąż są tutaj ludzie, dla których to znacznie więcej niż ceramika.

W sobotę, 29 sierpnia, spotkają się w Galerii „Stary Świat” przy ul. Starodębskiej 41, gdzie odbędzie się III Piknik Fajansowy. Oficjalne otwarcie zaplanowano na godz. 11:00, a część dzienna potrwa do godz. 15:00.

Ponad 20 lat jednej pasji

Za Galerią „Stary Świat” i wieloma inicjatywami skupionymi wokół włocławskiego fajansu stoi Krzysztof Leszczyński. Powiedzieć o nim „miłośnik fajansu” to właściwie powiedzieć niewiele. To - w najlepszym znaczeniu tego słowa - prawdziwy fajansowy fanatyk.

Jego zainteresowanie włocławską ceramiką zaczęło się ponad 20 lat temu. Przez lata skupował i gromadził kolejne egzemplarze, próbując przywracać im należną wartość i zainteresowanie.

Z czasem prywatna pasja przerodziła się w znacznie większy projekt. Powstała Galeria „Stary Świat”, prywatne muzeum „Fajans Apartament”, a później Towarzystwo Miłośników Fajansu Włocławskiego. Charakterystyczny Fajansowy Kot stał się natomiast symbolem wielu działań związanych z popularyzacją tej części historii miasta.

Dziś Starodębska 41 to nie tylko miejsce pełne kolekcjonerskich perełek. Odbywają się tutaj spotkania, wystawy i warsztaty, a raz w roku - wielkie spotkanie ludzi zakochanych we włocławskim fajansie.

Mistrzynie fajansu znów wezmą pędzle do rąk

Tegoroczny program jest napięty od pierwszych minut.

Jeszcze przed oficjalnym otwarciem mistrzynie fajansu i wolontariusze wyjdą na plac centralny. O godz. 11:10 zostanie otwarta wystawa „Ela Belter. Niepokorna mistrzyni fajansu”, a o 11:30 cztery mistrzynie rozpoczną pokaz malowania czterech kogutów.

W tym samym czasie ruszy strefa warsztatowa, w której uczestnicy również będą mogli spróbować swoich sił. Warsztaty malowania wzorów fajansowych będą jednocześnie zapowiedzią powstającej Akademii Mistrzyń Fajansu - kolejnej inicjatywy, która ma pomagać w przekazywaniu charakterystycznych technik i tradycji kolejnym osobom.

Podczas pikniku będzie można zobaczyć także „Fajansowe Dłonie”. To szczególny projekt, w ramach którego odnajdywane są żyjące mistrzynie włocławskiego fajansu. Każda z nich odbija swoją dłoń na talerzu, a później własnoręcznie go dekoruje. 

Jedną z głównych atrakcji pikniku będzie również „Paszport Mistrzyń Fajansu Włocławskiego”. Znajdzie się w nim 29 miniaturek kart kolekcjonerskich lub pater z dłońmi mistrzyń, a przy każdej przewidziano miejsce na podpis. Uczestnicy będą więc mogli ruszyć na poszukiwanie bohaterek paszportu, zdobywać ich autografy, a przy okazji liczyć na drobne upominki przygotowane przez same malarki.

W ten sposób powstaje zapis historii konkretnych kobiet, których ręce przez lata tworzyły wzory znane później w całej Polsce.

Biennale, książka, wystawy i Fajansowy Kot

Jednym z najważniejszych momentów dnia będzie „Biennale Fajansu 2026”, nawiązujące do słynnych konkursów malowania fajansu organizowanych we Włocławku w latach 1973-1991. O godz. 13:00 poznamy wyniki tegorocznego konkursu. Wcześniej zaprezentowane zostaną jury, uczestnicy oraz ich prace.

Nieco wcześniej, o godz. 11:45 odbędzie się premiera książki „Słowem i pędzlem malowane”. W trakcie pikniku dwukrotnie wystąpi zespół „Babie Lato”. Zaplanowano również aukcję trzech przedmiotów. W tym niezwykle rzadki okaz! 

Na aukcję trafi niezwykle rzadki klaun pochodzący z fabryki Beltera. Powstało zaledwie kilka takich figurek, dlatego jest to prawdziwy unikat i wyjątkowa gratka dla kolekcjonerów włocławskiego fajansu

- informuje Leszczyński.

Będzie można zwiedzić muzeum „Fajans Apartament”, obejrzeć wystawy prac Stefanii Bilińskiej i „Biennale Fajansu 2025”, zajrzeć do galerii rękodzieła oraz klubokawiarni „Pan Kot”.

O godz. 12:20 poznamy również laureatów nagrody „Fajansowy Kot”, przyznawanej osobom szczególnie zasłużonym dla zachowania i popularyzowania włocławskiego fajansu.

Będzie też trochę tajemnicy

O godz. 13:45 ma pojawić się pierwsza zapowiedź powołania „Tajnego Stowarzyszenia Fajansu”, a godzinę później odbędzie się jego pierwszy - paradoksalnie - jawny kongres. Po zakończeniu części odbywającej się w Galerii „Stary Świat” fajansowe świętowanie jeszcze się nie skończy. Uczestnicy przeniosą się na Słodowo, gdzie o godz. 16:00, pod Wielkim Talerzem, zaplanowano ceremonię „Tajnego Stowarzyszenia Fajansu”.

Wieczorem natomiast w Galerii „Stary Świat” odbędzie się Gala Fajansu Włocławskiego. Ta część będzie zamknięta i dostępna za zaproszeniami. W programie znalazły się wręczenie nagród „Fajansowy Kot” i laureatom Biennale, benefis Eli Belter oraz dyskusja pod wymownym hasłem: „Czy Włocławek może stać się stolicą polskiego fajansu?”

Nie trzeba być kolekcjonerem

III Piknik Fajansowy odbędzie się w sobotę, 29 sierpnia, w Galerii „Stary Świat” przy ul. Starodębskiej 41. Nie trzeba znać sygnatur, nazw dekoracji ani posiadać wielkiej kolekcji, żeby tego dnia tam zajrzeć. Wystarczy pamiętać charakterystyczny talerz wiszący kiedyś na ścianie rodzinnego domu, wazon stojący u babci albo kobietę, która przez lata własnoręcznie malowała kwiaty na włocławskiej ceramice. Krzysztof Leszczyński i skupieni wokół niego pasjonaci pokazują, że fajans nie musi być wyłącznie pamiątką z przeszłości. Nadal może gromadzić ludzi, uruchamiać wspomnienia i opowiadać historię Włocławka.

I właśnie po to warto 29 sierpnia zajrzeć na Starodębską. Otwarta dla wszystkich i bezpłatna część III Pikniku Fajansowego potrwa od godz. 11:00 do 15:00. Później fajansowe świętowanie będzie miało jeszcze swój ciąg dalszy - najpierw na Słodowie, a wieczorem podczas zamkniętej Gali Fajansu Włocławskiego.