materiały partnera
Przemysł chemiczny, przetwórstwo tworzyw, produkcja żywności — w każdej z tych branż, tak ważnych dla Włocławka i regionu, ciepło jest produktem ubocznym, którego trzeba się pozbyć. Robi to agregat wody lodowej, nazywany też chillerem: maszyna, która schładza wodę lub glikol i utrzymuje temperaturę procesu z dokładnością do jednego stopnia, bez względu na pogodę.
W środku pracuje obieg chłodniczy znany z domowej lodówki, tylko w zupełnie innej skali. Sprężarka spręża czynnik, skraplacz oddaje ciepło na zewnątrz, zawór rozprężny obniża ciśnienie, a w parowniku czynnik odbiera ciepło od wody krążącej w instalacji zakładu. Typowy układ schładza wodę z 12 do 7 stopni Celsjusza; gdy proces wymaga temperatur bliskich zera lub ujemnych, wodę zastępuje roztwór glikolu.
W zakładach chemicznych woda lodowa odbiera ciepło z reaktorów i skraplaczy, w przetwórstwie tworzyw chłodzi formy wtryskowe i wytłaczarki, w mleczarniach i browarach schładza produkt po pasteryzacji. Ten sam obieg zasila też klimatyzację hal i serwerowni. Im stabilniejsza temperatura medium, tym mniej braków: forma wtryskowa chłodzona wodą o stałej temperaturze daje powtarzalne detale, a reaktor nie wymaga ciągłych korekt ze strony operatora.
Agregaty chłodzone powietrzem stawia się na zewnątrz — na dachu lub placu obok hali. Są prostsze w montażu i nie potrzebują wieży chłodniczej. Maszyny chłodzone wodą pracują w pomieszczeniu technicznym, są cichsze i sprawniejsze, ale wymagają dodatkowego obiegu z wieżą lub dry coolerem. Wybór zależy od miejsca, dostępnej mocy przyłączeniowej i liczby godzin pracy w roku: im dłużej urządzenie pracuje, tym szybciej zwraca się wyższa sprawność.
Podstawą jest bilans ciepła. W uproszczeniu moc chłodniczą w kilowatach daje wzór: 1,163 × przepływ wody w metrach sześciennych na godzinę × różnica temperatur na wejściu i wyjściu. Do wyniku dolicza się zapas 10–20 procent na upały i rozwój produkcji. Zbyt mała maszyna nie utrzyma parametrów w lipcu, zbyt duża będzie się często włączać i wyłączać, co skraca życie sprężarek.
Największą pozycją w kosztach jest energia elektryczna. O zużyciu mówi współczynnik EER, czyli stosunek mocy chłodniczej do pobieranej mocy elektrycznej. Agregat o EER równym 3 na każdy kilowat prądu oddaje trzy kilowaty chłodu. Rachunki obniża free cooling: w chłodne dni wodę schładza samo powietrze zewnętrzne, a sprężarki odpoczywają. W polskim klimacie taki tryb może pracować przez znaczną część roku.
Na nowy agregat dużej mocy czeka się miesiącami, a jego cena potrafi zachwiać budżetem inwestycji. Alternatywą są maszyny używane po przeglądzie. Przy zakupie urządzenia z drugiej ręki warto żądać protokołu z testu pod obciążeniem i sprawdzić, jaki czynnik chłodniczy pracuje w układzie — unijne przepisy stopniowo ograniczają stosowanie gazów o wysokim współczynniku GWP.
Warto przy tym spojrzeć na trend, który w ostatnich latach przebudował ten rynek: renowacja chillerów nabiera tempa, a popyt na tańsze, odnowione maszyny rośnie szybciej niż na nowe — to prosta ekonomia i element gospodarki o obiegu zamkniętym. Jednym z najmocniejszych ekspertów w tej dziedzinie w Europie jest Evroprom, właściciel największego na kontynencie magazynu chillerów nowych, outletowych i używanych. Firma prowadzi cały proces: od renowacji technicznej i napraw, przez pełne odnowienie z testem w siedmiu parametrach, po gwarancję i serwis. W Łęcznej dostępne są od ręki agregaty od 20 kW do 2 MW takich marek jak Climaveneta, Carrier, Trane, Systemair, Clivet, York czy Daikin — do kupienia lub na wynajem.
Chłodzenie rzadko trafia na pierwsze strony planów inwestycyjnych, a decyduje o jakości wyrobu i ciągłości pracy. Dobrze dobrany agregat pracuje kilkanaście lat i przez ten czas po cichu pilnuje, by linia produkcyjna nie zatrzymała się w najgorętszy dzień roku. Warto więc poświęcić doborowi tyle samo uwagi, co maszynom, które zarabiają na hali.
